Fysiotherapie: stap voor stap sterker

Fysiotherapie speelt niet pas een rol na de operatie. Oefentherapie is bij klachten zoals FAI vaak de eerste behandeling, nog vóór een eventuele operatie ter sprake komt. Bij een deel van de mensen is dat al voldoende. Je kunt alvast een kort kennismakingsgesprek plannen met de fysiotherapeut vóór de operatie: handig om je mobiliteit en kracht vooraf in kaart te brengen en vast te oefenen met krukken.

Nog op de verpleegafdeling komt de fysiotherapeut al langs voor de eerste instructies. Voordat je de kliniek verlaat, leert een verpleegkundige je veilig opstaan en lopen met krukken. Oefentherapie bij je eigen fysiotherapeut start meestal binnen enkele dagen na de operatie.

In deze fase staan rust en bescherming van het gewricht voorop. Je loopt de eerste tijd met twee krukken, maar bij de meeste mensen mag de heup meteen wel volledig belast worden — de krukken dienen dan vooral ter ondersteuning van je balans, niet om de belasting te beperken. Je bouwt de krukken af naar één kruk en uiteindelijk geen kruk zodra je stabiel en zonder mankeren kunt lopen. Veel draaien met de heup en lang zitten (langer dan 2 uur achter elkaar) worden nog vermeden; diep buigen mag, maar wees voorzichtig boven de 90 graden.

Een aandachtspunt: direct na de operatie is de buigspier van je heup (de iliopsoas) extra gevoelig. Oefeningen die deze spier zwaar belasten, zoals een gestrekt been optillen, worden in deze fase bewust overgeslagen.

Richtlijn om door te gaan naar de volgende fase (meestal na 4 tot 6 weken): stabiel lopen zonder krukken, traplopen zonder hulpmiddel, en een korte, ondiepe hurkbeweging zonder veel pijn.

De belasting van dagelijkse activiteiten en werk wordt verder opgebouwd, en de aandacht verschuift naar het opbouwen van kracht rond de heup. Rond week 8 heb je een controleafspraak bij je orthopedisch chirurg. Zware krachttraining blijft tot 3 maanden na de operatie nog achterwege.

Richtlijn om door te gaan naar de volgende fase (meestal na 8 tot 12 weken): stabiel en symmetrisch lopen zonder krukken, 30 seconden op één been kunnen staan, en dezelfde beweeglijkheid in je heup als vóór de operatie.

Nu bouw je gericht verder aan kracht en uithoudingsvermogen, en zet je de eerste stappen richting zwaarder werk of sport, als dat voor jou van toepassing is. Zware oefeningen zoals diepe squats of trainen met veel extra gewicht worden nog vermeden tot 12 weken na de operatie.

De laatste fase is toegespitst op jouw sport of activiteit. Gemiddeld heb je ongeveer 9 maanden nodig om weer op je oude niveau te sporten, al verschilt dit sterk per persoon: een duursporter is vaak eerder toe aan deze fase dan iemand die een explosieve contactsport beoefent. Het opbouwen van bijvoorbeeld hardlopen gebeurt via een rustig schema van meerdere weken, met geleidelijk langere hardloopintervallen.

Er bestaan geen harde, voor iedereen geldende grenswaarden voor het exacte moment van terugkeer naar sport. Je fysiotherapeut let daarom vooral op drie dingen bij het opbouwen van trainingen: voldoende beweeglijkheid, pijnvrij bewegen, en geen toenemende stijfheid rond de heup na een training. Ook hoe je je psychologisch voelt bij de terugkeer — bijvoorbeeld spanning over een nieuwe blessure — mag je gerust met je fysiotherapeut bespreken.

De weken hierboven zijn gemiddelden, geen harde deadlines. Wat er precies tijdens jouw operatie is behandeld, hoe je lichaam reageert en jouw persoonlijke doelen bepalen mede het tempo. Je fysiotherapeut stuurt bij op geleide van pijn, zwelling en herstel, in overleg met je orthopedisch chirurg.

Wil je het volledige revalidatieprotocol inzien, met week-voor-week oefenschema's en de testen die gebruikt worden bij de terugkeer naar sport? Dat is beschikbaar als download — handig om ook met je fysiotherapeut te bespreken.